Inwentaryzacja zasobów IT w KSC i NIS2. Jak wykorzystać ISO 27001 i CIS Controls?
Wiesz, jakie urządzenia i usługi działają w Twojej organizacji? Nie chodzi o liczbę komputerów kupionych kilka lat temu. Chodzi o stan faktyczny: sprzęt, systemy, oprogramowanie, usługi i osoby odpowiedzialne za ich utrzymanie.
W szkole lub małej firmie odpowiedź na to pytanie wcale nie musi być prosta. Sieć rozbudowywano etapami, urządzenia konfigurowali różni wykonawcy, część dokumentacji zaginęła, a nie do wszystkich routerów zachowały się hasła administracyjne. Wszystko działa, więc nikt tego nie rusza. Do pierwszej poważniejszej awarii albo próby uporządkowania bezpieczeństwa.
Od czego zacząć? Od inwentaryzacji. Nie od wymiany całej infrastruktury i nie od kupowania kolejnego systemu do monitorowania.
Jeden problem, cztery punkty odniesienia
Zarządzanie zasobami pojawia się zarówno w wymaganiach prawnych, jak i w uznanych standardach bezpieczeństwa. Zobaczmy to na jednym przykładzie.
| Dokument | Odniesienie | Co wnosi do naszego przykładu? |
|---|---|---|
| NIS2 | Art. 21 ust. 2 lit. i | Wymienia zarządzanie aktywami wśród środków zarządzania ryzykiem cyberbezpieczeństwa. |
| KSC | Art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. m | Wskazuje zarządzanie aktywami w ogólnym katalogu środków dla objętych nim podmiotów kluczowych i ważnych. |
| KSC – załącznik nr 4 | Część I pkt 1 | Dla określonych podmiotów publicznych wprost wskazuje inwentaryzację produktów ICT, usług ICT i procesów ICT. |
| ISO/IEC 27001:2022 | Załącznik A, zabezpieczenie 5.9 | Odnosi się do ewidencji informacji i innych powiązanych aktywów. |
| CIS Controls v8.1 | Safeguard 1.1 | Podaje szczegółową praktykę utrzymywania ewidencji zasobów technicznych. |
Ważna uwaga: te dokumenty nie są zamienne. NIS2 i KSC określają obowiązki prawne dla podmiotów, których dotyczą. ISO 27001 pomaga poukładać zarządzanie bezpieczeństwem informacji. CIS Controls podpowiada, jakie konkretne działania techniczne i organizacyjne warto wdrożyć. Korzystajmy z nich łącznie, ale nie udawajmy, że opisują dokładnie to samo.
Tak wygląda przyjęta w tym artykule kolejność:
NIS2 / KSC
Wymagania prawne i zarządzanie aktywami=>
ISO/IEC 27001:2022 – A.5.9
Ewidencja aktywów w ramach zarządzania bezpieczeństwem informacji=>
CIS Controls – 1.1 i 2.1
Praktyczne wskazówki dotyczące zasobów i oprogramowania=>
Realizacja i dowody
Inwentaryzacja, rejestry, raporty, historia zmian
To model pracy, a nie formalny łańcuch równoważnych wymagań. Pokazuje, jak przejść od przepisów do działań, które można później sprawdzić i udokumentować.
Co rzeczywiście wynika z KSC?
Dyrektywa NIS2 wskazuje zarządzanie aktywami jako jeden z elementów zarządzania ryzykiem. Polska ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa rozwija obowiązki właściwych podmiotów.
W KSC trzeba jednak zwrócić uwagę na dwie różne ścieżki:
- Art. 8 ust. 1 zawiera ogólne wymagania dla podmiotów kluczowych i ważnych. Wśród nich, w pkt 2 lit. m, znajduje się zarządzanie aktywami.
- Art. 8 ust. 3 przewiduje odrębne wymagania dla wskazanych w nim podmiotów, w tym określonych podmiotów ważnych będących podmiotami publicznymi. Zamiast ust. 1 stosują one system zarządzania bezpieczeństwem informacji spełniający wymagania załącznika nr 4. W części I pkt 1 tego załącznika wymieniono inwentaryzację produktów ICT, usług ICT i procesów ICT służących do przetwarzania informacji.
Załącznik nr 4 odnosi się także do kontroli wersji używanych produktów i usług ICT oraz monitorowania cyklu życia produktów ICT. To ma znaczenie choćby wtedy, gdy w placówce działają stare tablice interaktywne, drukarki sieciowe lub routery, o których aktualizacjach od dawna nikt nie pamiętał.
Najpierw trzeba ustalić status konkretnego podmiotu i mające do niego zastosowanie przepisy. Sama przydatność inwentaryzacji nie przesądza o obowiązku prawnym.
ISO 27001: nie tylko lista komputerów
ISO/IEC 27001:2022 jest normą dotyczącą systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji (SZBI). Zabezpieczenie A.5.9 z załącznika A odnosi się do ewidencji informacji i innych powiązanych aktywów.
To szersze spojrzenie niż zwykły spis urządzeń. Serwer jest ważny, ale ważne są też usługi, które świadczy, informacje, które przetwarza, oraz osoba odpowiedzialna za jego utrzymanie.
Dlatego obok numeru seryjnego, adresu IP i wersji systemu warto zapisać również:
- przeznaczenie zasobu i powiązane z nim usługi;
- właściciela lub osobę odpowiedzialną;
- lokalizację i znaczenie dla działania organizacji;
- źródło informacji oraz datę jej potwierdzenia;
- ograniczenia, na przykład brak dostępu administracyjnego lub dokumentacji.
Warto pamiętać, że ISO 27001 to cały system zarządzania, a nie obowiązek mechanicznego wdrożenia wszystkich pozycji załącznika A. Dobór zabezpieczeń trzeba powiązać z ryzykiem i uzasadnić w dokumentacji SZBI.
CIS Controls: jak przejść do konkretów?
CIS Controls v8.1 to zestaw praktycznych zabezpieczeń. Przy inwentaryzacji przydatny jest przede wszystkim CIS Control 1, czyli inwentaryzacja i kontrola zasobów organizacji.
| Zabezpieczenie | Na czym się skupia? |
|---|---|
| 1.1 | Utrzymywanie szczegółowej, aktualnej ewidencji zasobów. |
| 1.2 | Postępowanie z zasobami nieautoryzowanymi. |
| 1.3 | Aktywne wykrywanie urządzeń. |
| 1.4 | Wykorzystanie danych DHCP do aktualizacji ewidencji. |
| 1.5 | Pasywne wykrywanie urządzeń. |
Uzupełnieniem jest CIS Control 2, dotyczący inwentaryzacji i kontroli oprogramowania. Jego zabezpieczenie 2.1 opisuje prowadzenie ewidencji zainstalowanego oprogramowania.
Nie oznacza to, że ręczny przegląd sieci wykonany raz w roku spełnia wszystkie wymagania CIS Control 1. CIS wskazuje także częstotliwość wybranych działań i rozróżnia grupy wdrożeniowe IG1, IG2 oraz IG3. Jednorazowy skan może być dobrym początkiem, ale nie zastąpi utrzymywania aktualnej ewidencji.
Jak to wygląda w szkole lub małej firmie?
Wyobraźmy sobie placówkę z kilkoma pracowniami i kilkoma sieciami Wi-Fi. W pomieszczeniach znajdują się komputery, drukarki, tablice interaktywne i urządzenia sieciowe. Jest też serwer z dodatkowymi usługami. Część sprzętu wprowadzono do użytku wiele lat temu. Dokumentacja jest niepełna, a dostęp administracyjny do części urządzeń pozostaje nieustalony.
Nie zaczynałbym od przebudowy tej infrastruktury. Zacząłbym od uporządkowanego rozpoznania stanu zastanego.
Najpierw ustalamy zakres inwentaryzacji i przechodzimy przez pomieszczenia. W kolejnych autoryzowanych sieciach przewodowych i bezprzewodowych wykrywamy działające urządzenia. Równolegle odnotowujemy sprzęt widoczny fizycznie, aby porównać wyniki. Następnie, tam gdzie mamy odpowiednie uprawnienia, zbieramy szczegółowe informacje z komputerów i serwerów za pomocą lokalnego skanera.
To jeszcze nie wszystko. Do ewidencji trzeba dołączyć służbowe telefony, urządzenia chwilowo wyłączone, zasoby wirtualne i usługi, których skaner nie zobaczy. Takie informacje uzupełniamy na podstawie dokumentacji oraz wywiadów z pracownikami i dostawcami IT.
Nie zakładamy, że urządzenie niewidoczne w sieci nie istnieje. Nie przypisujemy też automatycznie każdemu urządzeniu miejsca, w którym wykonano skan — ten sam sprzęt może być wykryty z kilku pomieszczeń.
Co powinno zostać po inwentaryzacji?
Nie tylko plik z wynikami skanera.
Potrzebujemy uporządkowanego rejestru sprzętu, systemów, oprogramowania i usług. Powinien pokazywać, co udało się potwierdzić, skąd pochodzą informacje i czego nadal nie wiemy.
Przykładowo możemy ustalić, że router pracuje w sieci, ale nie znamy jego wersji oprogramowania ani danych administracyjnych. To nie jest jeszcze dowód istnienia konkretnej podatności. To brak wiedzy i kontroli, który trzeba udokumentować.
Dobrze wykonana inwentaryzacja pozwoli również porównać kolejne przeglądy: co doszło, co zniknęło, które usługi się zmieniły i czy udało się wyjaśnić wcześniejsze braki.
Wyniki skanowania, notatki z wywiadów, daty i źródła ustaleń warto zachować. Będą materiałem pomocniczym przy ocenie ryzyka i późniejszym audycie. Oryginalne wyniki trzeba oddzielić od interpretacji — także wtedy, gdy do analizy wykorzystamy AI.
Inwentaryzacja nie potwierdza jeszcze bezpieczeństwa infrastruktury. Daje jednak podstawy, aby bezpieczeństwem zacząć zarządzać.
Co dalej?
Ten artykuł jest wprowadzeniem. Pokazuje związek między wymaganiami KSC i NIS2, podejściem ISO 27001 oraz praktykami CIS Controls.
W kolejnych tekstach przejdziemy do wykonania inwentaryzacji: od przygotowania zakresu, przez skanowanie sieci i komputerów, po ewidencję usług, identyfikację sprzętu bez dokumentacji i przygotowanie raportu. Osobno zajmiemy się oprogramowaniem, aktualizacjami oraz wykrywaniem urządzeń, które wymagają dodatkowego sprawdzenia.
Skupimy się na rozwiązaniach dostępnych dla szkół i małych organizacji, które mają ograniczony budżet i nie mogą pozwolić sobie na wymianę całej infrastruktury.
Najpierw ustalmy, co mamy. Potem zdecydujmy, co z tym zrobić.
Źródła
- Dyrektywa (UE) 2022/2555 (NIS2), art. 21.
- Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o KSC, Dz.U. 2026 poz. 252 — w szczególności brzmienie art. 8 oraz załącznik nr 4.
- Ustawa o KSC, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 20 — należy czytać z późniejszymi zmianami.
- ISO/IEC 27001:2022 — informacja o normie.
- CIS Controls Navigator v8.1.
- CIS Controls v8.1 — mapowanie do NIS2.
- CIS Controls v8.1 — mapowanie do ISO/IEC 27001:2022.
Stan prawny i wersje odniesień: 5 listopada 2026 r.
Autor: Mariusz Smółka
QuestLab.pl - Wałbrzych
Cyberbezpieczeństwo - audyty - bezpieczeństwo informacji - RODO - infrastruktura IT - szkolenia
Materiał przygotowany z wykorzystaniem narzędzi AI wspierających redakcję i analizę. Autorem treści jest Mariusz Smółka i ponosi on odpowiedzialność za jej ostateczny kształt.
© 2026 Mariusz Smółka - QuestLab.pl | CC BY-NC-SA 4.0
Licencja: Creative Commons CC BY-NC-SA 4.0
Materiał możesz udostępniać i modyfikować z podaniem autora - Mariusz Smółka, QuestLab.pl - wyłącznie do celów niekomercyjnych i na tej samej licencji. Wykorzystanie komercyjne wymaga odrębnej zgody autora.
Licencja nie obejmuje logo QuestLab.pl, znaków towarowych ani materiałów osób trzecich wykorzystanych na odrębnych zasadach.
Znalazłeś błąd lub nieścisłość?
Będę wdzięczny za informację. Materiały są przeglądane i aktualizowane.